Şifahi xalq ədəbiyyatı və dastanlar
“Kitabi-Dədə Qorqud” Azərbaycan dastan yaradıcılığının ən qədim abidəsidir; Drezden nüsxəsində 12 boy var. Basatın Təpəgözü öldürməsi ən məşhur boylardandır.
Bayatı 4 misralı, 7 hecalı xalq şeiri şəklidir. Aşıq şeirində qoşma 11, gəraylı isə 8 hecalı olur.
Klassik şairlər
Nizami Gəncəvinin “Xəmsə”si beş poemadan ibarətdir: “Sirlər xəzinəsi”, “Xosrov və Şirin”, “Leyli və Məcnun”, “Yeddi gözəl”, “İskəndərnamə”. Xaqani Şirvani “Töhfətül-İraqeyn”in, Məhsəti Gəncəvi rübailərin müəllifidir.
Nəsimi (əsl adı Seyid Əli) hürufiliyin carçısı idi, Hələbdə edam olundu. Şah İsmayıl Xətai “Dəhnamə”ni yazmışdır. Füzuli “Leyli və Məcnun”, “Bəngü-Badə”, “Şikayətnamə” əsərlərinin müəllifidir. XVIII əsrdə Molla Pənah Vaqif qoşmanı yazılı ədəbiyyata gətirdi.
Şeir şəkilləri
Qəzəl beytlərdən ibarətdir: ilk beyt mətlə, son beyt məqtə adlanır, məqtədə adətən şairin təxəllüsü çəkilir. Rübai 4 misralı şeirdir.